هستيم و او از ما . « 1 » رواياتى كه تحت عنوان : « لا تحاكموا الى الطاغوت » ، « طغيانگران را به داورى انتخاب نكنيد » از امام صادق عليه السّلام نقل شده ، نشانهء طرز برخورد وى با قدرت حاكم است . آن حضرت در جواب سؤالى در اين زمينه فرمود : . . . من تحاكم اليهم - السّلطان و القضاة - فى حق او باطل ، فانّما تحاكم الى الطاغوت . . . « 2 » هر كس داورى در امور خود اعم ؛ از حق يا باطل را به آنان - حاكم يا قضات منصوب وى - واگذار كند ، او طغيانگرى را به داورى پذيرفته است . كسانى چنين تصور كرده‌اند كه امام لزوما بايد در صدد تحريك مردم براى قيام بر ضد حاكميت بر مىآمد . بايد گفت اين باور و عقيدهء زيديان بود كه در عين داشتن قيامهاى سخت بر ضد حكومت عباسى ، داراى پشتوانهء فقهى و فرهنگى محكم و ريشه نبودند . چنين امرى در تاريخ شيعه بوده كه مذهب اماميه بيشتر در پى تحكيم بنيادهاى فكرى خود بوده و شايد همين امر موجب شده تا از همان زمان ، نام مذهب شيعه از نام امام صادق عليه السّلام كه در اين جهت از ساير امامان ممتاز بودند ، به عنوان مذهب جعفرى شناخته شود . « 3 » در حقيقت ، امامت آن حضرت از اين زاويه بايد مورد بحث واقع شود ، امامتى كه در نهايت از سياست فرهنگى به سياست به معناى مصطلح آن مىرسد . از اينجا است كه مىتوان به اشتباه فاحشى كه شهرستانى مرتكب آن شده ، پى برد . او در مقام وصف برخورد اجتماعى امام مىنويسد : ما تعرّض للامامة قطّ و لا نازع أحدا فى الخلافة قطّ . « 4 » هرگز به فكر امامت نيافتاده و با كسى بر سر خلافت به مبارزه نپرداخت . در اصل ، امام هويت جامعهء شيعه را حفظ كرد و در برابر حاكميت ، امامت خود را بر اين جامعه استقرار بخشيد و اين خود عين سياست و مبارزه بر ضد حكومت است . در اينجا به عنوان يك شاهد ، روايتى را نقل مىكنيم :

--> ( 1 ) . محاضرات الادباء ، ج 1 ، ص 344 ( 2 ) . الكافى ، ج 7 ، ص 41 ؛ تهذيب ، ج 6 ، ص 218 ؛ وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 453 ( 3 ) . رجال كشى ، ص 255 ( 4 ) . الملل و النحل ، ج 1 ، ص 147